„კოცნა“ - კლიმტის ლამაზი შურისძიება?!

ერთი შედევრის ისტორია

27 აპრილი 20:00, 2017 წელი

ეს ნახატი თითქმის ყველას მოსწონს და იმდენად, რომ კომერციული წარმატების ერთგვარი გარანტიც კი გახდა - „კოცნა“  ყიდის ყველაფერს, რასაც შეეხება და ამიტომ მას შეხვდებით წიგნების გარეკანებზე, სუვენირებზე, სარეკლამო პლაკატებსა თუ ათასგვარ აქსესუარზე... როგორ შეიქმნა ეს ვნების ჰიმნი, რომელიც დღეს ავსტრიის ეროვნული საგანძურია?  

„კოცნა“ (the kiss) ავსტრიელი სიმბოლისტი მხატვრის გუსტავ კლიმტის ყველაზე რომანტიკულ ნახატად აღიარებული შედევრია, რომელიც 1907-1908 წლებში შეიქმნა.
ვენის ბელვედერის გალერეამ კლიმტს „კოცნაში“ იმ დროისთვის უზარმაზარი თანხა - 25 000 კრონი გადაუხადა. ამჟამად ტილო ეროვნულ საგანძურს წარმოადგენს და ბელვედერის სასახლეშია დაცული. 


ტილოზე ასახულია შეყვარებული წყვილი, რომელიც ყვავილებიანი მდელოს განაპირას, უფსკრულთან დგას - მათი ეროტიკული ბედნიერება დედამიწას სცდება. ოქროსფერი სამოსი თითქოს გრძნობაა, რომელიც მამაკაცისა და ქალის ფიგურებს ერთმანეთში აერთიანებს. კაცს სახე არ უჩანს, რადგან დახრილია და მოწიწებით, ლოყაზე კოცნის სატრფოს.  


ფერის, ფორმის, ორნამენტისა და მასალის სინთეზით (მხატვარმა ფერისა და რელიეფისთვის ოქროს ფირფიტები გამოიყენა) კლიმტმა გრძნობის, ეროტიზმის და ვნების ჰიმნი შექმნა.


კლიმტის მკვლევარები ვარაუდობენ, რომ მხატვარმა საკუთარი თავი და თავისი ქალი ემილია ფლოგე განასახიერა, რომელთანაც ხანგრძლივი, მაგრამ რთული ურთიერთობა ჰქონდა.
ამ მოსაზრების საწინააღმდეგოდ ორი ფაქტი მეტყველებს: მხატვარი ასეთი წარმოსადეგი არასოდეს ყოფილა და მეორე - ის არასოდეს ხატავდა ავტოპორტრეტს. „ავტოპორტრეტი არასოდეს დამიხატავს, რადგან ნახატში საკუთარი თავი ნაკლებად მაინტერესებს, ვიდრე სხვა ადამიანები და, პირველ რიგში, ქალები“, - ამბობდა მხატვარი.
კლიმტის შემოქმედებითი ენერგია ყოველთვის ქალზე იყო კონცენტრირებული. მამაკაცი მისი ტილოების იშვიათი სტუმარია და სადმე თუ ჩანს, ყოველთვის სახის გარეშეა და ქალის ფიგურასთან მცველივით დგას, ისე როგორც ქვის კედელი. 


არსებობს კიდევ ერთი ვერსია: ვინმე გრაფმა, თავისი სატრფოსთვის საჩუქრად, მხატვარს ნახატი შეუკვეთა და მისცა მედალიონი იმ ქალის პორტრეტით. დამკვეთს სურდა, ტილოზე მისი და მისი სატრფოს ვნებიანი კოცნა ყოფილიყო გამოსახული. კლიმტმა შეკვეთა შეასრულა, გრაფი კმაყოფილი დარჩა, მხოლოდ ერთი რამ ვერ გაიგო - კოცნითვე რატომ არ პასუხობს ქალი. კლიმტმა უპასუხა, რომ სცადა, სურვილი გადმოეცა, რადგან თავად კოცნის, ამ უდიდესი ნეტარების გადმოცემის უნარი უბრალო ფუნჯს არ შესწევს. გრაფს პასუხი მოეწონა. მხოლოდ მოგვიანებით გაამხილა კლიმტმა „კოცნის“ საიდუმლო. მხატვარს ტილოზე მუშაობისას თავად შეჰყვარებია მედალიონიდან მომზირალი გოგო და გრაფზე უეჭვიანია. ამიტომ დახატა არა კოცნა, არამედ კოცნის მოლოდინი - ამით ერთგვარად შური იძია ბედნიერ გრაფზე.



გუსტავ კლიმტი 1862 წლის 14 ივლისს ავსტრიაში, ვენასთან ახლოს, ბაუმგარტენში დაიბადა. მის მშობლებს შვიდი შვილი (მათ შორის, სამი ვაჟი) ჰყავდათ. გუსტავი ოჯახში მეორე ვაჟი იყო. ოჯახის სარჩენად კლიმტის მშობლები ნებისმიერ სამუშაოზე თანხმდებოდნენ, მაგრამ ფული ყველაზე აუცილებლისთვისაც კი არ ჰყოფნიდათ, რომ არაფერი ვთქვათ ბავშვების განათლებაზე, რომელთა რაოდენობა ოჯახში ყოველწლიურად იზრდებოდა. 


გუსტავმა და მისმა ძმებმა ხელობა და ფერწერა მამისგან ისწავლეს, რომელიც ოქროზე გრავირების ოსტატი იყო. საბოლოოდ, სამივე ძმა მხატვარი გახდა. 


1876 წელს გუსტავი ვენის სამხატვრო სასწავლებელში ჩაირიცხა. აქვე სწავლობდა მისი უმცროსი ძმა.
ახალგაზრდა კლიმტი, თანატოლი მხატვრებისგან განსხვავებით, ძმებთან ერთად, აკადემიურობის პრინციპებს მიჰყვებოდა და ჯილდოდ, თეატრებისა და მუზეუმების შენობების მოხატვა-გაფორმებაზე სახელმწიფო შეკვეთებს იღებდა.  
26 წლის ასაკში კლიმტს, ხელოვნების სფეროში მიღწევებისთვის, ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორისგან „ოქროს ჯვარიც“გადაეცა.
კლიმტის ნიჭიერება იმდენად მრავალწახნაგოვანი და ყოვლისმომცველი აღმოჩნდა, რომ სიცოცხლეში აღიარეს და ვენისა და მიუნხენის აკადემიების საპატიო პროფესორი გახდა. 


მხატვრის ცხოვრება 1892 წლის შემდეგ რადიკალურად შეიცვალა, როცა ჯერ გუსტავის საყვარელი ძმა, შემდეგ კი მამა გარდაიცვალა.  
კლიმტის ბიოგრაფები მიიჩნევენ, რომ ამ პერიოდიდან მხატვრის პიროვნებაში რევოლუციური ცვლილებები მოხდა.


კლიმტის ამბოხი 1897 წელს დაიწყო, როცა ავანგარდული ჯგუფი „სეცესიონი“ დააარსა და კონსერვატიული საზოგადოების მომსახურე ფერმწერიდან ავსტრიული ავანგარდის ლიდერად იქცა.
კონსერვატიულმა საზოგადოებამ კლიმტის წინააღმდეგ ხმა მე-20 საუკუნის დასაწყისში აიმაღლა, როცა მხატვარმა კლასიკურ სიუჟეტებში მოურიდებლად დაიწყო ეროტიკული ალეგორიების გამოყენება. ხელისუფლებას, ეკლესიასა და საზოგადოებას,  შიშველი ქალების გარდა, ეროტიზმით სავსე ბიზანტიური სიუჟეტებიც აღიზიანებდა.


შესაძლოა, დიდხანს რომ ეცოცხლა, კლიმტის ბუნების მეორე მხარეც დაგვენახა - თავშეკავებული და მოკრძალებული, რბილ ტონებში, მაგრამ 1918 წლის თებერვალში ის პნევმონიისგან გარდაიცვალა.


მიუხედავად იმისა, რომ კლიმტს ოფიციალური მეუღლე არასოდეს ჰყოლია, მისი გარდაცვალების შემდეგ ოცამდე ადამიანი გამოჩნდა, ვინც მის შვილობასა და მემკვიდრეობაზე აცხადებდა პრეტენზიას. აქედან ოთხმა შვილად აღიარებას მიაღწია და მემკვიდრეობიდან წილის მიღება მოახერხა.


 

კულინარია

მაკარონი ღვიძლით - დაუვიწყარი გემო

ვისაც ძალიან გიყვართ макароны по-флотски და არ მოგწონთ მასში ფარშის გემო, სცადეთ ღვიძლით. თუ საყვარელ სოუსსაც დაუმატებთ, ბოლო ლუკმამდე ვარ გაჩერდებით.
საკნატუნო ამბები

(+18) ქალის სხეული მთელი თავისი მშვენიერებით (20 ფოტო)

კესლერ ტრანი უფლებას აძლევს მოდელებს, თავისუფლად გამოხატონ საკუთარი გრძნობები. ქალის სხეულის სილამაზეს ადიდებს, რაც მის ნამუშევრებში უდავოდ ჩანს.
დღის ჰოროსკოპი

23 მაისის ასტროლოგიური პროგნოზი

რას გვირჩევენ ვარსკვლავები 23 მაისისთვის ჯანმრთელობის, ბიზნესისა და სიყვარულის მიმართულებით?
კინო

ცნობილი მამების სიმპათიური ვაჟები

წარმოგიდგენთ ყველაზე ნიჭიერი, მომხიბვლელი და ცნობილი მამების ძალიან სიმპათიურ ვაჟებს.
დღის ჰოროსკოპი

22 მაისის ასტროლოგიური პროგნოზი

რას გვირჩევენ ვარსკვლავები 22 მაისისთვის ჯანმრთელობის, ბიზნესისა და სიყვარულის მიმართულებით?
საკნატუნო ამბები

ფისუნია, მანდ რა გინდა?! (10 ფოტო)

ნახეთ, ერთ დღესაც სად შეიძლება აღმოჩნდეს თქვენი ოთხფეხა მეგობარი. ჰოდა, პრევენციული ზომებიც მიიღეთ...
საკნატუნო ამბები

9 უტყუარი ნიშანი იმისა, რომ კაცი გღალატობთ

კერძო დეტექტივები ამბობენ, რომ ქალის ეჭვიანობის 80%-ის შემთხვევაში კაცის ღალატი დასტურდება.
დღის ჰოროსკოპი

21 მაისის ასტროლოგიური პროგნოზი

რას გვირჩევენ ვარსკვლავები 21 მაისისთვის ჯანმრთელობის, ბიზნესისა და სიყვარულის მიმართულებით?
საკნატუნო ამბები

რა გაიფიქრეთ?

შენიღბვის საუკეთესო ხერხები...
ამბები

19 მაისს გამართული შუალედური და რიგგარეშე არჩევნებისთვის 410-ვე საარჩევნო უბნის შედეგები დათვლილია.

ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ 2019 წლის 19 მაისის არჩევნების წინასწარი შედეგები წარადგინა.
ამბები

ცესკოში საინფორმაციო ბრიფინგი ჩაინიშნა

ცენტრალური საარჩევნო კომისია საინფორმაციო ბრიფინგს გამართავს.
ამბები

ცესკოს თავმჯდომარე: ფოტო-ვიდეო გადაღებას საარჩევნო უბანზე კენჭისყრის დღეს აქვს თავისი კანონმდებლობით დადგენილი წესი

ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე თამარ ჟვანიამ განცხადება გააკეთა ერთ-ერთი მედიასაშუალებით გავრცელებული ვიდეომასალის თაობაზე, სადაც ასახულია ხმის დათვლის პროცესში ჩარევა.