ედგარ დეგას „ცისფერი მოცეკვავეების“ საიდუმლო

ერთი შედევრის ისტორია

21 სექტემბერი 20:00, 2017 წელი

გენიალურმა მხატვარმა და სკულპტორმა ედგარ დეგამ „ცისფერი მოცეკვავეები“, დაახლოებით, 1898 წელს შექმნა. შესრულებულია პასტელით, 65X65 ზომის ქაღალდზე. ამჟამად ინახება მოსკოვის პუშკინის სახელობის სახვითი ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში.

ცნობილია, რომ ედგარ დეგას ბალერინების მხატვარი ჯერ კიდევ მისმა თანამედროვეებმა შეარქვეს, თუმცა ბალერინების თემატიკა მის შემოქმედებაში თავიდანვე არ მოსულა.

1874 წელს გარდაიცვალა მხატვრის მამა და, უზარმაზარ ვალებთან ერთად, გაკოტრებული ოჯახური ბიზნესი-  ბანკი დატოვა. შეძლებული ბანკირის შვილი მიხვდა, რომ მისი უზრუნველყოფილი ცხოვრება დასრულდა და სერიოზულად დაიწყო იმაზე ფიქრი, როგორ მოეხერხებინა ფერწერით ფულის შოვნა.

ბრიტანელი ხელოვნებათმცოდნე ჯონ კირი მხატვრის შემოქმედებაში „ბალეტის ბუმს“ სწორედ ამ პერიოდს უკავშირებს - ფაქტია, მშვენიერი მოცეკვავეები კარგად იყიდებოდა. შეიძლება ითქვას, რომ დეგამ იმპრესიონისტული ხატვის მანერაც უნებლიეთ შეიძინა. მხედველობა, რომელიც დეგას ახალგაზრდობიდან ღალატობდა, წლებთან ერთად, კატასტროფულად უუარესდებოდა. შესაბამისად, მისთვის რთული იყო ტილოზე მცირე დეტალებისა და ხაზების დამუშავება. დიდი, ფეროვანი ლაქები, მკვეთრი ფერები და ბუნდოვანი ფორმები სიბრმავისკენ მიმავალი დეგას ხატვის სტილად იქცა.

„ცისფერი მოცეკვავეები“ ედგარ დეგას შემოქმედების გვიან პერიოდს მიეკუთვნება, როცა მხატვარს უკვე საკმაოდ სუსტი მხედველობა ჰქონდა.
ზოგიერთი კრიტიკოსის თვალსაზრისით, სილამაზით, ფერთა შეხამების სიმდიდრით, ჰარმონიითა და კომპოზიციური გადაწყვეტით, ნახატი „ცისფერი მოცეკვავეები“ შეიძლება, „ბალეტის თემის“ საუკეთესო მაგალითად მივიჩნიოთ.

ერთად ვნახოთ, რა საიდუმლო იმალება ედგარ დეგას ცნობილ ტილოზე?
1. პოზები 
ერთი შეხედვით, ისეთი შთაბეჭდილება იქმნება, რომ ბალერინები წრეზე ცეკვავენ. სინამდვილეში, გოგონები ადგილზე დგანან და სცენაზე გასვლის წინ სამოსს ისწორებენ. აშკარაა, რომ მხატვარმა ამჯობინა, ბალერინები რეპეტიციაზე, კულისებში ან საგრიმიოროში გამოესახა.
2. ქალიშვილები, უფრო სწორად, ქალიშვილი
დეგას, სავარაუდოდ, ოთხის ნაცვლად, ერთი ნატურა ჰყავდა. მხატვრის გარდაცვალების შემდეგ მის ნივთებში აღმოაჩინეს ბალერინას ფოტოს სამი ნეგატივი - სავარაუდოდ, ერთი და იგივე გოგონა სხვადასხვა მდგომარეობაში იყო გადაღებული, რაც „ცისფერი მოცეკვავეების“ პოზებს ემთხვეოდა.
3. პალიტრა
„დეგას ფერები თანამედროვე ხელოვნების უდიდეს და უკანასკნელ აღმოჩენად იქცა“, - აღფრთოვანებული წერდა ამერიკელი მკვლევარი ჯორჯ ჰერდ ჰამილტონი, თუმცა თავად მხატვარი ასე არ ფიქრობდა.
ერთხელ მან არტდილერთან ამბრუაზ ვოლარესთან დაიჩივლა, რომ, რომ არა პუბლიკის გემოვნება,  სიამოვნებით შემოიფარგლებოდა შავ-თეთრი პალიტრით. „გამუდმებით ფერებს მთხოვენ“, - ამბობდა მხატვარი.
4. კოსტიუმები
დეგას თქმით, მოცეკვავე მოდელებში, როგორც მხატვარს, ქალის სილამაზეზე მეტად, სხვა რამ ხიბლავდა: „ბალერინები ჩემთვის საბაბი იყო, რომ შესანიშნავი ქსოვილები და მოძრაობის პლასტიკა ამესახა“.
5. პასტელი
სიბერეში დეგა საღებავებს პასტელს ამჯობინებდა და ამას მხოლოდ მასალის მხატვრული შესაძლებლობების გამო კი არა, დასუსტებული მხედველობის მიზეზით აკეთებდა. პასტელი ზედმიწევნით სიზუსტეს არ მოითხოვდა და მოსახერხებელი იყო ტილოსთან ახლოს დგომისთვის, რაც თვალებს ნაკლებად ტვირთავდა.
6. განათება
სხვა იმპრესიონისტებისგან განსხვავებით, დეგას პლენერზე (ბუნებაში, ღია ცის ქვეშ) მუშაობა არ უყვარდა. ის უპირატესობას ხელოვნური განათების ეფექტებს ანიჭებდა. შესაძლოა, იმიტომაც, რომ მზის მკვეთრი შუქი თვალებს ტკენდა.
7. გამოსახულების საზღვრები
სურათის საზღვრებში გოგონების ფიგურები თითქოს  ამოჭრილია და გამოსახულება რეალობიდან სპონტანურად დაჭერილს ჰგავს, თუმცა, დეგა ყოველთვის გულმოდგინედ აანალიზებდა სამუშაოს კომპოზიციას. „არ არსებობს იმაზე უშუალო და პირდაპირი ხელოვნება, ვიდრე ჩემია“, - ამბობდა მხატვარი.


1908 წელს დეგამ თითქმის მთლიანად დაკარგა მხედველობა. ვინაიდან ხატვა აღარ შეეძლო, ხელოვანი ქანდაკებების შექმნაზე გადავიდა.
1912 წელს, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო, მუშაობას თავი დაანება. მხატვარი იძულებული იყო, დაეტოვებინა სახლი, რომელშიც 20 წელი გაატარა (ქალაქის მმართველთა განკარგულებით, დეგას სახლი დასანგრევი შენობების ნუსხაში შევიდა).
ედგარ დეგა 1917 წელს ინსულტით გარდაიცვალა. დაკრძალულია პარიზში, მონმარტრის სასაფლაოზე.

წყარო
საკნატუნო ამბები

GoPro პენისისთვის - ინტიმური ვიდეოკამერა (+18)

ლაივის ჩართვის ფუნქცია ჯერჯერობით არ აქვს, თუმცა, მსგავსი ფუნქცია იგეგმება. დაველოდოთ...  
დღის ჰოროსკოპი

21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

რას გვირჩევენ ვარსკვლავები 21 მარტისთვის ჯანმრთელობის, ბიზნესისა და სიყვარულის მიმართულებით?
კინო

ლეგენდარული ფილმები, რომლებიც ქალებმა გადაიღეს

რეჟისორობა დიდი ხანია აღარ მიიჩნევა მამაკაცურ პროფესიად. მშვენიერი სქესის წარმომადგენლები უკვე საუკუნეა, გადაღებების პროცესს ხელმძღვანელობენ და საკულტო ფილმებს იღებენ.
ამბები

თბილისში ლილიპუტების ცირკის დაუვიწყარი სანახაობა გაიმართება

31 მარტს, თბილისის „მოზაიკის“ საკონცერტო დარბაზში, ლილიპუტების ცირკის თეატრალიზებულ-საცირკო სანახაობა გაიმართება.
დღის ჰოროსკოპი

20 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

რას გვირჩევენ ვარსკვლავები 20 მარტისთვის ჯანმრთელობის, ბიზნესისა და სიყვარულის მიმართულებით?
საკნატუნო ამბები

13 ფოტო, რომლებმაც მსოფლიო აალაპარაკა

ვარსკვლავებს ყოველდღიურად ასობით, იქნებ ათასობითაც, ფოტოს უღებენ, მაგრამ მხოლოდ ერთეულები ხვდება საზოგადოების yuradRebis centrSi.
საკნატუნო ამბები

კომბოსტო-ვაშლი-ფორთოხალი - საგაზაფხულო დიეტა

ზამთარში დაგროვილი კილოგრამების მოშორების სეზონი დაიწყო - დაიწყეთ გაზაფხული ახალი წონითა და შესანიშნავი ფორმებით.
საკნატუნო ამბები

6 პოზა მათთვის, ვისაც ძალიან ეზარება, მაგრამ სექსი უნდა

სექსის სურვილი ცეცხლს გიკიდებთ, მაგრამ ცოტა მაინც გეზარებათ, რადგან ხვალ ადრე უნდა ადგეთ. ლტოლვა კი არ გეშვებათ - ნაცნობი სიტუაციაა? ჰოდა, სპეციალურად თქვენთვის - 6 პოზა, პირობითი სახელით: „მინდა, მაგრამ მეზარება“.  
დღის ჰოროსკოპი

19 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

რას გვირჩევენ ვარსკვლავები 19 მარტისთვის ჯანმრთელობის, ბიზნესისა და სიყვარულის მიმართულებით?
საკნატუნო ამბები

თუ ქალის ადგილი „კუხნაშია“, მაშინ - მხოლოდ ასეთში!

კაშკაშა ფერები და კომფორტი - აქ ყველა ქალი იპოვის თავისი გემოვნების სამზარეულოს.
საკნატუნო ამბები

სექსპოზიტივი: რა არის ეს და რატომ არის ასეთი მნიშვნელოვანი?

სექსის ნაკლებობაზე ადამიანები ყველა დროში ჩიოდნენ, მაგრამ, თუკი დავფიქრდებით, ორმხრივი თანხმობით სექსი უსიამოვნო არასდროსაა! და ტაბუს გამო ეს თემა თანდათანობით უფრო მისაღებია ურთიერთობაში.