იცით, რომ ფორთოხლის ხე შეგიძლიათ, ოთახშიც გაზარდოთ?!

მებაღის რჩევები

9 მარტი 14:00, 2016 წელი

ფორთოხალი ფართოდ გავრცელებული ციტრუსოვანი მცენარეა, რომელიც სასარგებლო და გემრიელი ნაყოფით გამოირჩევა და ძირითადად, ღია გრუნტში ზრდიან, თუმცა არსებობს მთელი რიგი საოთახო სახეობები. ამჯერად, სწორედ მათი მოვლისა და გამრავლების წესებზე ვისაუბრებთ. 


ფორთოხალი, იგივე ფორთოხლის ხე (ლათ.
Citrus sinensis) ციტრუსის გვარის ტეგანისებრთა ოჯახის მარადმწვანე მცენარეა, რომელიც ველურად არსად გვხვდება, რადგან მისი კულტივირება ჩვ.წ.აღ-მდე, დაახლოებით, 4000 წლის წინათ დაუწყიათ.
ფორთოხლის ხეს ტყავისებრი, ოვალური ფორმის, მუქი მწვანე ფოთლები აქვს, ორსქესიანი, თეთრი და სურნელოვანი ყვავილები კი მარტოულად ან ყვავილედებად აქვს შეკრული.
ნაყოფი კენკრაა და მრავალბუდიანი, რომლის რბილობიც წვნიანია - ტკბილი ან მომჟავო-მოტკბო გემოთი.
ევროპაში ფორთოხალი მე-15 საუკუნეში შემოიტანეს, საქართველოში კი მხოლოდ მე-17 საუკუნეში გავრცელდა და მას შემდეგ აქტიური გამოყენება ჰპოვა როგორც ღია გრუნტში, ისე საოთახო მემცენარეობაში.
საოთახო მემცენარეობაში პოპულარული სახეობებია - ჰამლინი, ვაშინგტონ-ნაველი და პავლოვის ფორთოხალი.
ეს სახეობები შედარებით მცირე ზომისაა - 1-1,5 მ-მდე იზრდება და საკმაოდ მარტივი მოსავლელია ოთახის პირობებში.

განათება
ფორთოხალი სინათლის მოყვარული მცენარეა, ამიტომ კარგად განათებულ ფანჯარასთან მოათავსეთ, ხოლო ზაფხულის ცხელ დღეებში ფოთლები რომ არ დაეწვას, შუადღისას მზე თხელი ფარდით გაუფანტეთ, ან მცირე ხნით ნახევრად ჩრდილში გადადგით.
კარგი განათება განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს ნაყოფის მომწიფებისას, რადგან არასაკმარისი განათების პირობებში ნაყოფი ნაკლებად ტკბილი გამოდის.
ზაფხულში შეგიძლიათ, ფორთოხლის ხე სუფთა ჰაერზე - აივანზე, ტერასაზე ან ბაღში გაიტანოთ, ეს მცენარეს მეტ ძალას მიანიჭებს.


ტემპერატურა

ყვავილობის პროცესის უკეთ წარმართვისა და შედარებით ნელი ზრდისთვის, ფორთოხლის ხეს ზამთარ-ზაფხულ 18-20 გრადუსი ტემპერატურა სჭირდება.
შედარებით მაღალ ტემპერატურაზე (25-28 გრადუსზე) მცენარე სწრაფად დაიწყებს ზრდას, რაც ოთახის პირობებში ნაკლებად სასურველია.
ოთახის ფორთოხალი ვერ იტანს სიცივეს, ამიტომ ყურადღება მიაქციეთ, რომ ტემპერატურა 5 გრადუსზე ქვემოთ არ დაეშვას.

ჰაერის ტენიანობა
ფორთოხლის ხეს სრული კომფორტისთვის პერიოდულად (თუნდაც ყოველდღე) წყლის შესხურება სჭირდება.
ეს პირობა განსაკუთრებით აქტუალურია იმ შემთხვევაში, თუ მცენარეს მშრალ ოთახში ახარებთ.

მორწყვა

გაზაფხულსა და ზაფხულში ფორთოხალი უხვად უნდა მორწყათ (1-2 დღეში 1-ხელ), შემოდგომიდან კი  მორწყვა უნდა შეამციროთ და მცენარე მხოლოდ კვირაში 2-ჯერ მორწყათ.

ნიადაგი და გადარგვა
ფორთოხლის ხე 2-3 წელიწადში 1-ხელ უნდა გადარგოთ. გადარგვისას ფესვებზე მიწა არ მოაშოროთ და უკეთესი იქნება, თუ ძველი ქოთნიდან თავის მიწიანად ამოიღებთ. მიწის დანაკლისი მხოლოდ ახალ ქოთანში გადარგვისას შეუვსეთ.
მცენარე არავითარ შემთხვევაში არ გადარგოთ ყვავილობის ან ნაყოფიერების პერიოდში და ეს პროცესი მხოლოდ ვეგეტაციის პერიოდის დაწყებამდე (გაზაფხულზე) მოახდინეთ.
რაც შეეხება ნიადაგს,  ის კორდის მიწის, ფოთლოვანი მიწის, გადამწვარი ნაკელისა და ქვიშისგან უნდა შედგებოდეს. მხოლოდ ახალგაზრდა ეგზემპლარებს ეს ნიადაგი - 2/1/1/1  პროპორციით, ზრდასრულ ეგზემპლარებს კი 3/1/1/1/ პროპორციით მოუმზადეთ.
მცენარისთვის კარგი დრენაჟის მოწყობაც არ დაგავიწყდეთ, ამისთვის ქოთნის ძირში კერამზიტის ან აგურის ნატეხების თხელი ფენა მოაყარეთ.

განოყიერება
ფორთოხლის ხე ციტრუსოვანი მცენარეებისთვის განკუთვნილი რომელიმე მზა სასუქით უნდა გაანოყიეროთ.
განსაკუთრებით კარგია აზოტის, ფოსფორისა და კალიუმის შემცველი სასუქების, წყალში გახსნილი საქონლის ნაკელისა (1:10) და ტორფკომპოსტის გამოყენება.

გასხვლა-ფორმირება

ფორთოხლის ხე უნდა გაისხლას გაზაფხულზე. პროცესი გულისხმობს: პირველი ზრდის ყლორტების 5-10 სმ-ით, ხოლო ძლიერად მზარდი ყლორტების 1/3-ით დამოკლებას. ამასთანავე, აუცილებელია სუსტი და უშნოდ გამოზრდილი ტოტების გამოხშირვა.

გამრავლება
ფორთოხალს, როგორც წესი, ტოტებითა და თესლით ამრავლებენ, მაგრამ, თუ გინდათ, თქვენი ფორთოხლის ხე წვნიანი და გემრიელი ნაყოფით გამოირჩეოდეს, მაშინ ოთახის ფორთოხლის ნერგი სპეციალურ მაღაზიებში შეიძინეთ.
საქმე ისაა, რომ ფორთოხლის ხის ტოტები ძნელად ფესვიანდება, თესლიდან გამოზრდილი ფორთოხლის ხე კი ნაყოფს, დაახლოებით, 10-15 წლის შემდეგ მოგცემთ.

მავნებლები
ფორთოხლის ხეს შესაძლოა, მავნებლები (ფრთათეთრა, ტკიპები და ა.შ.) ან დაავადებები (ხმალა, მეჭეჭიანობა, ნაცრისფერი სიდამპლე და ა.შ.) გაუჩნდეს.
ამის საწინააღმდეგოდ რეკომენდებულია სავეგეტაციო პერიოდში ქიმიური მეთოდის გამოყენება, რომელიც ინსექტიციდის, ფუნგიციდის, აკარიციდებისა და ზეთის კომბინირებული ნაზავით მცენარის შეწამვლას ითვალისწინებს.
კარგია, ასევე, ფოთლებისა და ტოტების გაწმენდა ტამპონით ან ჩვრით, რომელსაც 1 ჭ. წყლის, 2 ს.კ. სარეცხი ფხვნილისა და 40 გრ. საპნისგან მომზადებულ ემულსიაში დაასველებთ.


 

საკნატუნო ამბები

მამიკოები და მათი პატარები (15 ფოტო)

მამიკოსთან ერთად ფოტო ან ძალიან ემოციური, ან ძალიან სასაცილო გამოდის. ასე არ არის?
საკნატუნო ამბები

ინტიმური ილუსტრაციები, რომლებიც შეხების ცდუნებას გადმოსცემს (20 ფოტო)

„ჩემს გულში მეყოლები, სანამ შენს ჩახუტებას ვერ შევძლებ“, - ასე უწოდა საკუთარ ემოციურ პროექტს ილუსტრატორმა ფრიდა კასტელიმ.
დღის ჰოროსკოპი

22 იანვრის ასტროლოგიური პროგნოზი

რას გვირჩევენ ვარსკვლავები 22 იანვრისთვის ბიზნესის, ჯანმრთელობისა და სიყვარულის მიმართულებით?!
არაჟურნალისტურ ამპლუაში

გოდერძი შარაშია: „facebook-ის საინტერესო და უცნობი მეგობრები სახლში დავპატიჟე“

„რომ არ ვყოფილიყავი ჟურნალისტი, ვიქნებოდი არქეოლოგი, ექთანი ან სასურსათო მაღაზიის გამყიდველი“, - დღეს „არაჟურნალისტური ამპლუის" კითხვარს ჟურნალისტი გოდერძი შარაშია პასუხობს.
ჰოროსკოპი

22-29 იანვრის ასტროლოგიური პროგნოზი ქეთი ვაწაძისგან

გთავაზობთ კვირის ზოგად მიმოხილვას, ზოგად ტენდენციებს და შეგახსენებთ, რომ უფრო კონკრეტული სურათის შედგენა, ვის როგორი პერიოდი ელოდება, მხოლოდ პირადი რუკის ანალიზით არის შესაძლებელი.
საკნატუნო ამბები

როგორი იქნებოდა ტარანტინოს რეჟისორობით გადაღებული მულტფილმები?

სილვან სარაიჰი იგივე, როგორც თოჰაფი, ფრანგი ხელოვანია. ამჯერად სილვანმა ყურადღება ბავშვობის საყვარელ ისტორიებს მიაპყრო და ისინი ტარანტინოს ფილმების უარყოფით პერსონაჟებად აქცია. შეგიძლიათ ამაში თავად დარწმუნდეთ!
საკნატუნო ამბები

ვინ არის ეს კაცი და საიდან ჰყავს ამდენი ცნობილი მეგობარი?

ეს შეკითხვა აუცილებლად გაგიჩნდებათ, თუკი ინდონეზიელი ფოტოგრაფის სიაჰრილ რამადჰანის „ინსტაგრამს“ დაათვალიერებთ.  
საკნატუნო ამბები

გაქვთ პასპორტში ასეთი შტამპები?

საბაჟოს გასავლელად გრძელ რიგში დგომა არავის უყვარს, თუმცა ზოგიერთ ქვეყანაში შეიძლება პასპორტში ისეთი კრეატიული შტამპი ჩაგირტყან, კარგად გამხიარულდეთ.
იცით თუ არა...

სად გაქრა ავსტრალიის პრემიერი? - საიდუმლო, რომელიც ვერავინ ამოხსნა

ავსტრალიის რიგით მე-17 პრემიერ-მინისტრის გაუჩინარება მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი დიდი საიდუმლოა, რომელიც დღემდე ვერავინ ამოხსნა. ჰაროლდ ჰოლტი 27 წლის იყო, როცა ავსტრალიის პარლამენტის წევრი გახდა და მთლიანობაში, პარლამენტში 32 წელი გაატარა. 
თემატური ჰოროსკოპი

ზოდიაქოს ნიშნების რეიტინგი - ვინ როგორ შეიცვლება სიყვარულისთვის?

ადამიანი ისეთი უნდა გიყვარდეს, როგორიც არის. ეს აქსიომაა. ამასთანავე, ყველას უნდა შეეძლოს სიყვარულისთვის კომპრომისზე წასვლა. მოდი, ვნახოთ, რამდენად არიან მზად ცვლილებებისთვის ზოდიაქოს სხვადასხვა ნიშნები.
FUN-ტესტი

აირჩიეთ კაბა და ნახეთ შესაბამისი პასუხი

იცით, რომ სამოსის მიხედვით ადამიანის ხასიათის განსაზღვრა შეიძლება?! 
კულინარია

ევროპის საუკეთესო ტორტი „ესტერხაზი“

ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ცნობილი დიპლომატის, პრინც ესტერხაზის პატივსაცემად შექმნილი დესერტი 200 წელზე მეტია, ავსტრიული და უნგრული სამზარეულოს სიამაყეა. მსოფლიოში „ესტერხაზის“ ბევრი რეცეპტი არსებობს. ჩვენ ერთ-ერთ მარტივად მოსამზადებელს შემოგთავაზებთ.