მცენარეები, რომლებიც სიმსივნის საწინააღმდეგო მედიკამენტების შექმნის საფუძვლად იქცნენ

მცენარეები, რომლებიც სიმსივნის საწინააღმდეგო მედიკამენტების შექმნის საფუძვლად იქცნენ

ზოგი ცნობილი ციტოსტატიკური (სიმსივნის საწინააღმდეგო) პრეპარატი თავდაპირველად სწორედ მცენარეული ნედლეულისგან შეიქმნა:

• ვარდისფერი კატარანტუსი (Catharanthus roseus):
  ამ მცენარისგან იღებენ ალკალოიდებს — ვინკრისტინსა და ვინბლასტინს, რომლებიც ლეიკემიისა და ლიმფომების მკურნალობაში წარმატებით გამოიყენება.
  
  
• „კენკროვანი უთხოვარი“ და „წყნარი ოკეანის უთხოვარი“ (Taxus):
  ტაქსანების — პაკლიტაქსელისა და დოცეტაქსელის წყაროა. ამ ნივთიერებებს ფართოდ იყენებენ ძუძუს, ფილტვისა და საკვერცხის კიბოს თერაპიისას. ცნობისთვის, ტაქსანები ქიმიოთერაპიული მედიკამენტების მძლავრ ჯგუფს, რომელიც ფართოდ გამოიყენება სხვადასხვა სახის ავთვისებიანი სიმსივნეების სამკურნალოდ.
  
  
• „ფარისებრი ფოთოლფარა“ ან „ფარისებრი პოდოფილი“ (Podophyllum): ამ მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარის ფესვები ძლიერ შხამიან ნივთიერებას — პოდოფილოტოქსინს შეიცავენ. სწორედ ამ ტოქსინის საფუძველზე შექმნეს მეცნიერებმა ნახევრადსინთეზური ქიმიოთერაპიული პრეპარატები — ეტოპოზიდი და ტენიპოზიდი, რომლებიც დღეს ფილტვის, სათესლე ჯირკვლისა და ლიმფური სისტემის სიმსივნეების მკურნალობისას ფართოდ გამოიყენება.

ბალახები და სანელებლები, რომლებსაც ლაბორატორიებში იკვლევენ

ეს მცენარეები ლაბორატორიულ ტესტებში ავლენენ უნარს, შეანელონ ავთვისებიანი უჯრედების ზრდა ან გამოიწვიონ მათი აპოპტოზი ანუ თვითგანადგურება.

• კურკუმა (აქტიური ნივთიერება კურკუმინი): სწავლობენ იმ კუთხით, თუ რამდენად შეუძლია შეაჩეროს მეტასტაზირება, განსაკუთრებით კოლორექტული კიბოს დროს.
  
  
• მწვანე ჩაი (პოლიფენოლი EGCG): აჩერებს ანგიოგენეზს — პროცესს, რომლის დროსაც სიმსივნის გამოსაკვებად ახალი სისხლძარღვები ყალიბდება.
  
  
• გალანგალი (Alpinia galanga): გამოირჩევა მაღალი ანტიოქსიდანტური პოტენციალით და იკვლევენ კარცინომის რამდენიმე ტიპთან ბრძოლისას.
  
  
• ასტრაგალი: ჩინურ მედიცინაში ხშირად გამოიყენება ქიმიოთერაპიის (მაგალითად, ცისპლატინის ჯგუფის) ტოქსიკურობის შესამცირებლად და იმუნიტეტის მხარდასაჭერად.
  
  
• ჯანჯაფილი (კოჭა): ოფიციალურად აღიარებულია, როგორც ეფექტური საშუალება სხივური თუ ქიმიოთერაპიით გამოწვეული გულისრევისა და ღებინების დასაძლევად.
  
  
• ბარბაცი / კატარანტუსი (Vinca): სწორედ ამ მცენარისგან მზადდება ცნობილი ქიმიოთერაპიული პრეპარატები — ვინკრისტინი და ვინბლასტინი, რომლებიც ლეიკემიისა და ლიმფომის მკურნალობაში გამოიყენება.
  
  
• ნიორი: მდიდარია გოგირდოვანი ნაერთებით (მაგალითად, ალიცინით). მისი რეგულარული მოხმარება ასოცირდება კუჭისა და მსხვილი ნაწლავის სიმსივნეების რისკის შემცირებასთან.

მცენარეებით თვითმკურნალობის მთავარი საფრთხეები❗

ონკოლოგიური პაციენტების მიერ ნებისმიერი მცენარეული საშუალების მიღება მკაცრად უნდა შეთანხმდეს მკურნალ ექიმთან, რადგან არსებობს კრიტიკულად მაღალი რისკები:

• მკურნალობის ეფექტურობის დაქვეითება: ბევრი ბალახი ღვიძლის ფერმენტებზე (მაგალითად, ციტოქრომ P450-ზე) მოქმედებს და შეუძლია ორგანიზმიდან ქიმიოპრეპარატების გამოყვანა დააჩქაროს, რაც მკურნალობას უშედეგოს გახდის.
  
  
• კრაზანა: საგრძნობლად ამცირებს სისხლში სიმსივნის საწინააღმდეგო წამლების უმეტესობის კონცენტრაციას და ზრდის კანის მგრძნობელობას სხივური თერაპიის მიმართ.
  
  
• სისხლდენის რისკი: ისეთი პოპულარული დანამატები, როგორიცაა გინგკო ბილობა, ნიორი და ჟენშენი, ათხელებს სისხლს და სერიოზული საფრთხის შემცველია.

დიახ, ონკოლოგიაში ბუნებრივ ნაერთებს დიდი ყურადღება ეთმობა და მრავალი თანამედროვე ქიმიოთერაპიული მედიკამენტი სწორედ მცენარეული წარმოშობისაა, თუმცა, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ბალახეული მკურნალობა ავსებს და ეხმარება ორგანიზმს, მაგრამ დამოუკიდებლად ტრადიციულ სამედიცინო მკურნალობას ვერ ცვლის.

მნიშვნელოვანი გაფრთხილება❗ ნებისმიერი ბალახეულის ან დანამატის გამოყენება ძირითადი მკურნალობის (ქიმიოთერაპია, სხივური თერაპია) პარალელურად აუცილებლად უნდა შეთანხმდეს მკურნალ ექიმთან, რადგან ზოგმა მცენარემ შესაძლოა შეასუსტოს ან პირიქით, არასასურველად გააძლიეროს მედიკამენტების მოქმედება.

ფოტოზე: „ფარისებრი პოდოფილი“ (Podophyllum)