იცით თუ არა

როდის და როგორ იქცა სპარსეთი ირანად?

fun time

19:00 კვი. 30 ოქტომბერი, 2022 წელი

ირანი

14
დაკოპირებულია

მიუხედავად იმისა, რომ მსოფლიო რუკაზე სპარსეთის ყურესა და სხვა მსგავსი ტოპონიმების ნახვა შესაძლებელია, ქვეყანა სპარსეთის სახელით, დიდი ხანია, აღარ არსებობს. როდის და რატომ შეიცვალა ქვეყნის სახელი და ვინ დაარქვა სპარსეთს ირანი?

 

ამ ქვეყანას სპარსეთი ძველმა ბერძნებმა სპარსეთის ყურესთან მცხოვრები პარსელთა ტომის სახელის მიხედვით უწოდეს.

ამ ადგილზე პარსები (სხვა ტომებთან ერთად) მართლაც ცხოვრობდნენ, თუმცა ტერიტორიას უძველესი დროიდან ირანი - „არიელების ქვეყანა“ ერქვა. (პროტო-ინდოევროპულ ენაზე „არია“ სიტყვის ზოგადი მნიშვნელობაა „კეთილშობილი“ ან „თავისუფალი“). ირანელები თავის ქვეყანას ყოველთვის ამ სახელით მოიხსენიებდნენ.

იმის მიუხედავად, რომ ძველი ბერძნები მეცნიერულ საკითხებში განსაკუთრებული სიზუსტით გამოირჩეოდნენ, სპარსელებთან არცთუ ისე მეგობრული დამოკიდებულების გამო, მშვენიერი მიზეზი ჰქონდათ, რომ ფაქტები დაემახინჯებინათ.

სწორედ ბერძნების წყალობით გავრცელდა მსოფლიოში სახელი სპარსეთი და ის ჯერ ძველმა ბიზანტიამ და შემდეგ ევროპამ მიიღო.

როდის და როგორ შეიცვალა ქვეყნის დასახელება?

სახელის ოფიციალურად 1935 წელს შეიცვალა, თუმცა დღემდე შემორჩა სპარსული ხალიჩები, სპარსული კატები და ა.შ.

რატომ შეიცვალა სახელი?

სპარსეთის ირანით შეცვლა სრულიად კანონზომიერია, რადგან ადგილობრივი მცხოვრებლები სპარსელები კი არა, არიელები იყვნენ, ყოველ შემთხვევაში, საკუთარ თავს ასე უწოდებდნენ. სპარსელები კი მათ მეზობელ რაიონებში ცხოვრობდნენ.

ირანის უძველესი სახელი - „Aryānām“ ითარგმნება როგორც "არიული მიწა". ძვ. წ. III საუკუნიდან მოყოლებული, ისტორიულ წყაროებში, ქვეყნის სახელი უკვე „Erānšahr“ არის, შემდეგ „ერანი“ გახდა და ბოლოს – „ირანი“, როგორც მას დღეს ეძახიან.

სახელის ცვლილების საკითხი რამდენიმე ვარაუდს ეფუძნება. მათ შორის ძირითადია გერმანიაში მოღვაწე ირანის ელჩის ინიციატივა, რომლის მიხედვითაც, სახელწოდება ირანი უფრო ამაყად ჟღერს და ამ ქვეყანაში მცხოვრებთა არიულ წარმომავლობას ხაზს უსვამს. 1935 წელს სახელმწიფოს სახელი მართლაც შეეცვალა.

სიახლე ყველას არ მოეწონა. 1959 წელს შაჰმა მუჰამედ რეზა ფეჰლევიმ გამოაცხადა, რომ ორივე სახელი მისაღებია და საერთაშორისო ურთიერთობებში დაიშვება ქვეყანის ხსენება როგორც ირანის, ისე სპარსეთის სახელით.

წლების განმავლობაში, ძველი სახელი ყველას მიავიწყდა და ახალი სახელი - ირანი გააქტიურდა.

ამრიგად, სახელმწიფოსთვის სახელის შეცვლის მთავარი მიზეზი ისტორიული უსამართლობის აღმოფხვრა გახდა. თანამედროვე მსოფლიომ „ირანი“ მიიღო, ხოლო „სპარსეთი“ უმეტესწილად ლეგენდებსა და ზღაპრებში დარჩა.


სიახლეები ამავე კატეგორიიდან

ქვეყანა, სადაც ყვავილი მამაკაცურობი...

კახტანიტები

რა მოხდება, მზე რომ ჩაქრეს?

რა მოხდება, თუ მზე ჩაქრება

რატომ აკრძალეს ეგვიპტის პირამიდაზე...

ეგვიპტის პირამიდები

5 ყველაზე ლამაზი ქალი კაცობრიობის ი...

ლედი გოდივა

მსოფლიოს ხუთი ქალაქი, სადაც ადამიან...

მსოფლიოს ხუთი ქალაქი,
სადაც ადამიანზე მეტი
ვირთხა ბინადრობს

ჩინეთის დიდ კედელში 100-ზე მეტი საი...

ჩინეთის დიდი კედელი

როდის უნდა ავიღოთ ნაძვის ხე - ტრადი...

როდის უნდა ავიღოთ ნაძვის
ხე

რატომ ჭამენ აზიელები ჩხირებით?

რატომ ჭამენ აზიელები
ჩხირებით?

რატომ არ არის ირლანდიაში გველები?

წმინდა პატრიკი —
ქრისტიანი წმინდანი,
ირლანდიისა და ნიგერიის
მფარველი